De zoektocht van de auteur uit Bosnië-Herzegovina (1978) met als ambivalent hoofdthema 'afkomst'.
Titel
Herkomst
Auteur
Sasa Stanisic
Vertaler
Annemarie Vlaming
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Duits
Oorspr. titel
Herkunft
Uitgever
Amsterdam: Ambo|Anthos, 2020
347 p.
ISBN
9789026352041 (paperback)

Besprekingen

Elk antwoord kan verkeerd zijn

Herkomst van Sasa Stanisic is een lichtvoetige roman over heikele thema's als identiteit, vluchtelingen en de oorlog in ex-Joegoslavië.

Sasa Stanisic won vorig jaar de Deutscher Buchpreis voor zijn roman Herkomst amper enkele dagen nadat Peter Handke de Nobelprijs voor Literatuur gekregen had. 'Ik had het geluk te ontsnappen aan datgene wat Peter Handke niet beschrijft', zei Stanisic in zijn dankrede. Het was een sneer naar Handkes eenzijdige beschrijving van het conflict in ex-Joegoslavië.

Stanisic verpersoonlijkt de Joegoslavische burgeroorlog. Hij werd geboren in de Bosnische stad Visegrad in 1978. Zijn vader is Serviër, zijn moeder een Bosnische moslima. Destijds waren ze allemaal Joegoslaven, verenigd onder het communisme van Tito. Maar Stanisic maakte als kind mee hoe de veelvolkerenstaat afbrokkelde. In de klas circuleerde plots een blad papier waarop ieder kind moest aangeven tot welke groep het behoorde. In 1992 vluchtte het gemengde gezin halsoverkop naar Duitsland, terwijl in de bergen rondom Visegrad de eerste huizen van moslims in vlammen opgingen.

Waar kom je vandaan? Het is ee…Lees verder

Autobiografische ontwikkelingsroman met als ambivalent hoofdthema ‘afkomst’ van de veelbekroonde Bosnisch-Duitse schrijver (1978). Het is het eeuwige tussen-schip-en-wal thema van de gevluchte asielzoeker: wat is thuis? Een legitieme vraag, zeker als het land waar je vandaan komt (Joegoslavië) officieel niet meer bestaat. Anders dan in eerdere romans is dit een ik-vertelling, een die steeds met humanistische empathie om zich heen kijkt en niet in de val van bitterheid trapt. Het knappe van de roman is dat de auteur een vorm heeft gevonden die recht doet aan het ongrijpbare van het thema: niet alleen schakelt hij in zijn beschrijving als komende schrijver ironisch, stijlvol en elegant in steeds andere pogingen heen en weer tussen verleden (het bezoek aan de geliefde, langzaam dementerende oma in Visegrad) en heden (in Heidelberg en Hamburg, waar hij scherp oordeelt over de vigerende vluchtelingenhaat in Duitsland), maar laat de lezer op het eind zelfs op zijn Julio Cortázars via hink-s…Lees verder

Tussen Bosnië en Duitsland

'Een poëet en revolutionair' is Saša Stanišić. In 'Herkomst', geeft de Bosnische Duitser een virtuoos lesje in overleven.

Herkomst is een boek over de vraag wat bij mij hoort', schrijft Saša Stanišić. Het is ook een boek over 'taal en schaamte'. Had niet zijn Joegoslavische oma hem gezegd dat hij als jongetje al niet kon liegen, maar wel altijd een loopje met de werkelijkheid nam en daarbij schaamteloos overdreef? Ga vooral zo door, zei oma.

Stanišić heeft oma's lesje goed in zijn oren geknoopt. Inmiddels veertig, laveert hij in Herkomst tussen zijn fantasierijke herinneringen aan het Bosnische Višegrad en die aan zijn nieuwe werkelijkheid in Heidelberg, waar hij de Duitse taal en cultuur zal veroveren. Višegrad is het stadje dat zijn ouders met hem, de 14-jarige zoon, in 1992 vanwege de oorlog moesten ontvluchten. Soms keert Stanisic in Herkomst terug naar Bosnië. Vooral vanwege oma, die haar herinneringen aan het verliezen is terwijl hij de zijne verwerft. Hij ontmoet daar verre verwanten, die ook geestelijk ver van hem af staan, met hun: "We hebben het…Lees verder